Substancja chemiczna lub fizyczna, która inicjuje, przyspiesza lub zwiększa reakcję chemiczną, proces czy działanie pewnego systemu. Może działać na poziomie molekularnym, poprzez zmianę energii aktywacji reakcji chemicznej, lub poprzez modyfikację warunków środowiska, takich jak temperatura, pH czy stężenie substancji. W kontekście biologicznym działają jako czynniki inicjujące lub przyspieszające różne procesy metaboliczne czy biochemiczne w organizmach żywych. W skutek dodania substancji aktywującej do katalizatora następuje przyspieszenie reakcji.